Έχουνε γνώση οι φύλακες

Αρχικά αποτέλεσε τόπο εγκατάστασης αρμένιων προσφύγων από την Τουρκία. Τη δεκαετία 1914-1924 32 χιλιάδες άνθρωποι πήραν τον δρόμο της προσφυγιάς που τους έβγαλε στην Ελλάδα. Το «Τάγμα των Ιπποτών της Μάλτας»1 αγοράζει ένα οικόπεδο πλησίον της λεωφόρου Συγγρού (στον συνοικισμό Αγίου Ιωάννου Δουργουτίου) και προσπαθεί να στήσει υποδομές υποδοχής και στέγασης όλων αυτών των ανθρώπων. Στην καθημερινή γλώσσα η γειτονιά οροθετείται ως «το αρμένικο Δουργούτι».

Ενώ ένα ακόμη μαζικό κύμα προσφύγων από τα παράλια της Μικράς Ασίας βρίσκεται σε εξέλιξη, το «Τάγμα» δωρίζει το 1926 το οικόπεδο στον Ερυθρό Σταυρό, με την προϋπόθεση να συνεχιστεί η χρήση του για φιλανθρωπικούς σκοπούς. Μέσα σε παράγκες και κάτω από άθλιες συνθήκες υγιεινής 8 χιλιάδες πρόσφυγες θα ζήσουν για πολλά χρόνια σε αυτόν τον τόπο. Σταδιακά, μέσα στο χρόνο και ανάλογα με τις προνοιακές πολιτικές του ελληνικού κράτους, οι παράγκες θα δώσουν τη θέση τους στις σημερινές «αυστηρές», κατά βάση τριώροφες πολυκατοικίες με τα 347 διαμερίσματα των 30 τ.μ. περίπου.2

Και από τη δεκαετία του ’80 το Δουργούτι θα αποτελέσει το υλικό σημείο συμπύκνωσης εκατοντάδων ιστοριών ξεριζωμού και πόνου Αράβων μεταναστών. «Οι ‘‘ανεπιθύμητοι’’ μετανάστες, όπως ήταν και οι πρώτοι πρόσφυγες της Μικράς Ασίας, ξαναζωντανεύουν αυτά τα ‘‘ανεπιθύμητα’’ κτήρια, που είχαν πέσει σε αχρησία. Παρόλη την κακή τους κατάσταση (υγρασία, έλλειψη θέρμανσης και ασανσέρ) και τα ακριβά ενοίκια3, οι νέοι ένοικοι τα συντηρούν και τα επισκευάζουν με προσωπική εργασία, συνήθεια που αποτελεί μέρος της μεταναστευτικής κουλτούρας της επιβίωσης με ίδια μέσα».4

Στην πολεοδομία της Αθήνας δεν αποτυπώνονται απλά τα σχέδια κάποιων επίδοξων αρχιτεκτόνων αλλά οι σχέσεις και οι τάσεις που αναπτύσσονται ανάμεσα στα υποκείμενα που ζουν σε αυτήν την πόλη. Η υποτίμηση, ο ρατσισμός, οι υψωμένες διαχωριστικές των ντόπιων απέναντι στους «τουρκόσπορους» και τους «βρωμοξένους» που φιλοξένησαν και συνεχίζουν να φιλοξενούν οι προσφυγικές πολυκατοικίες του Δουργουτίου, εκφράζονται στις μέρες μας πολεοδομικά με έναν εντυπωσιακά λεπτομερή τρόπο. «Η γειτονιά των μεταναστών οριοθετείται σήμερα από δύο νοητά σύνορα: το ξενοδοχείο ‘‘Intercontinental’’ από τη μία και τις γραμμές του τραμ στην οδό Κασομούλη από την άλλη. Το τραμ -που διασχίζει κατά μήκος την οδό Κασομούλη- λειτουργεί ως ‘‘φυσικό’’ σύνορο της γειτονιάς -και κατ’ επέκταση της ‘‘επικράτειας των μεταναστών- από τη γειτονιά των Ελλήνων. Το ξενοδοχείο από την άλλη μεριά προβάλλει επιβλητικό και ηγεμονικό μέσα από τους δρόμους της γειτονιάς, ρίχνοντας βαρύ τον όγκο του και το συμβολικό του φορτίο πάνω στη γειτονιά».5

Στα πάρκα που παρεμβάλλονται ανάμεσα στις πολυκατοικίες οι μετανάστες συναντιούνται, συζητούν, ξεκουράζονται, διασκεδάζουν. Ο δημόσιος χώρος ανακτά το περιεχόμενό του και μετατρέπεται σε μία αυλή όπου ο ένας συναντάει τον άλλον. Ο κοινοτικός τρόπος ζωής τους στήνεται και στα πεζοδρόμια έξω από τα συνοικιακά μαγαζιά που διατηρούν οι μετανάστες, έξω από τα ψιλικατζίδικα με αραβικά προϊόντα και τα καφενεία της οδού Ρουμπέση. Και αυτόν τον κοινοτικό τρόπο ζωής, αυτή τη συλλογική άμυνα που αναπτύσσουν οι μετανάστες εργάτες απέναντι στη καθημερινή τους υποτίμηση, εν τέλει τους ίδιους τους όρους της κοινωνικής τους αναπαραγωγής έχει βάλει στο στόχαστρο μία ομάδα ρατσιστών και νεοναζί τα τελευταία δύο χρόνια. Η τελευταία επίθεση που καταγράφηκε ήταν το βράδυ της 15ης Ιουλίου, όταν 40 άτομα με μαχαίρια, ρόπαλα και σιδηρολοστούς επιτέθηκαν σε 4 μετανάστες την ώρα που έκλειναν το καφενείο του ενός στην οδό Ρουμπέση, χτυπώντας και μαχαιρώνοντάς τους. Οι κραυγές «ξένοι θα πεθάνετε» ανακατεύονται για 5 λεπτά με τη χουλιγκανίστικη νοοτροπία που εκφέρεται με την κλοπή των χρημάτων και των κινητών τηλεφώνων δύο μεταναστών.

Τον Νοέμβριο του 2009 είχε πραγματοποιηθεί η πρώτη οργανωμένη επίθεση αυτής της ομάδας. Έσπασαν, και έκλεψαν τα χρήματα από δύο αραβικά μίνι μάρκετ, έριξαν κρότου λάμψης εναντίον των μεταναστών που βρίσκονταν στο σημείο, ξυλοφόρτωσαν τρεις από αυτούς και μαχαίρωσαν άλλον έναν. Λίγους μήνες αργότερα, τον Μάιο του 2010, 15 άτομα επιτέθηκαν και τραυμάτισαν με ξύλα στο κεφάλι άλλον έναν πακιστανό μετανάστη, πίσω από το ξενοδοχείο «Intercontinental».

Διαβάζοντας λίγο πιο προσεκτικά τις παραπάνω γραμμές, αρκετοί αναγνώστες και αρκετές αναγνώστριες θα επισημάνουν ότι από τις περιγραφές απουσιάζει κάτι: η ελληνική αστυνομία! Η πραγματικότητα, όμως, είναι πολύ διαφορετική. Η ελληνική αστυνομία ήταν παρούσα στις επιθέσεις δια της… απουσίας της. Και αυτό οφείλεται όχι σε κάποια ολιγωρία αλλά γιατί στο σχεδιασμό των επιθέσεων, για τις οποίες είχε γνώση εκ των προτέρων, είχε αναλάβει το ρόλο να προσφέρει κάλυψη εκ των υστέρων στη ρατσιστική συμμορία. Και σε ποιανού τμήματος τη δικαιοδοσία εμπίπτει η γειτονιά του Δουργουτίου; Στο αστυνομικό τμήμα του Κουκακίου (το οποίο διοικητικά ονομάζεται Νέου Κόσμου). Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Σκηνή 1η: Βράδυ 23ης Νοεμβρίου 2009. 5 λεπτά μετά την επίθεση (η οποία περιγράφηκε παραπάνω) της ρατσιστικής συμμορίας καταφθάνει το πρώτο περιπολικό στο σημείο. Οι μπάτσοι αναρωτιούνται «μα τι μπορούμε να κάνουμε εμείς γι’ αυτό το περιστατικό;» και σφυρίζουν αδιάφορα. Την ίδια στιγμή μετανάστες κυνηγούν και εγκλωβίζουν κάποιους από τους επιτιθέμενους σε παρακείμενη πολυκατοικία. Οι μπάτσοι που φθάνουν στο σημείο προσάγουν 6 από τους μετανάστες που βρίσκονται απ’ έξω από την πολυκατοικία και -αναγκαστικά- τους δύο εγκλωβισμένους Έλληνες. Η «ταλαιπωρία» τους όμως δεν θα κρατήσει πολύ, θα τελειώσει με έναν αστυνομικό σαρκασμό: «Τα ελληνόπουλα δε μπορεί να έκαναν τέτοιες πράξεις, έπαιζαν απλώς μπάσκετ». Το υποθετικό «δε μπορεί» μετατρέπεται σε βεβαιότητα αθωότητας στη βάση της εντοπιότητας και με το διακύβευμα να είναι η θεσμική επικύρωση της ρατσιστικής πράξης που είχε συμβεί πριν από λίγη ώρα (με απλά λόγια: η παρότρυνση για την επανάληψη της πράξης). Η θεσμική επικύρωση κατοχυρώνεται λίγη ώρα αργότερα με το sms που θα στείλει η ελληνική αστυνομία στα κινητά τηλέφωνα των διαπιστευμένων συντακτών της: τα σημερινά γεγονότα στο Νέο Κόσμο είναι το αποτέλεσμα ξεκαθαρίσματος λογαριασμών μεταξύ μεταναστών! Το ψέμα αναπαράγεται εύκολα όταν έχει απέναντί του ένα τηλεοπτικό κοινό το οποίο χρόνια τώρα έχει βγάλει την ετυμηγορία του.

Σκηνή 2η: 3 Μαΐου 2010. Αυτό το μαγιάτικο βράδυ είναι μαγικό! Η συμμορία που την έχει στήσει πίσω από το «Intercontinental» έχει γίνει ώρα νωρίτερα αντιληπτή από γείτονα ο οποίος τηλεφωνεί στην αστυνομία. 15 λεπτά αργότερα παραμένουν στο σημείο και επιτίθενται σε διερχόμενο μετανάστη. Σε εφημερίδα την επομένη αναφέρεται ότι «μετά από αρκετή ώρα έφτασε ένας αστυνομικός, ο οποίος, σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες ‘‘τους κυνήγησε, αλλά δεν τους έπιασε’’». Όλα κυλούν ρολόι…

Σκηνή 3η: 15 Ιουλίου 2011. Οι 4 μετανάστες κλειδώνουν το καφενείο στην Ρουμπέση και ετοιμάζονται να φύγουν. Η ομάδα «δίας» που βρίσκεται στο γνωστό της σημείο (όπως και τα περισσότερα βράδια), 30 μέτρα δίπλα από το καφενείο, αποχωρεί. 1 λεπτό αργότερα η ρατσιστική συμμορία θα επιτεθεί. Λίγα λεπτά αργότερα ασφαλίτης εμφανίζεται στο σημείο παριστάνοντας τον περαστικό και αναφέρει ότι έχει καλέσει την αστυνομία. Οι μπάτσοι που φθάνουν στο σημείο μεταφέρουν τους αιμόφυρτους μετανάστες στο τμήμα του Κουκακίου, ψάχνουν να δουν αν έχουν χαρτιά και ζητούν καταθέσεις. Στις 4.30 το πρωί μεταφέρονται στο νοσοκομείο όπου τους παρέχονται οι πρώτες βοήθειες. Δύο από τους μετανάστες δεν έχουν χαρτιά: ο ένας μεταφέρεται και πάλι στο τμήμα της Βεΐκου, ενώ ο άλλος φρουρείται από ασφαλίτες σε δωμάτιο του νοσοκομείου «Ευαγγελισμός». Οι ασφαλίτες τον κρατούν με χειροπέδες δεμένο είτε στο κρεβάτι του δωματίου είτε στο μπαλκόνι όπου βγαίνει να πάρει αέρα. «Εμείς θα κάνουμε τη δουλειά μας όπως νομίζουμε, ο κρατούμενος είναι ύποπτος φυγής, αφού μπορεί να περπατάει» διαμηνύουν σαδιστικά.

Το θυμάστε εκείνον τον σχεδιασμό για τον οποίο κάναμε λόγο λίγο παραπάνω; Για το «εκ των προτέρων» και το «εκ των υστέρων». Για όσους έχουν αμφιβολίες για την εκ των προτέρων γνώση του τοπικού αστυνομικού τμήματος, ας ψάξουν να βρουν μία καλή δικαιολογία και να βουτήξουν βαθειά μέσα, το απαιτούν εναγωνιωδώς οι δημοκρατικές αυταπάτες. Και αυτή η γνώση μπορεί και να ξεκινάει από τις ατομικές, εντός ή εκτός υπηρεσίας, επαφές των ένστολων φρουρών της τάξης. Ωστόσο επεξεργάζεται και αξιοποιείται κατάλληλα ώστε να αποτελέσει ένα λειτουργικό κομματάκι του ψηφιδωτού που λέγεται υποτίμηση των μεταναστών και των μεταναστριών που ζουν, κινούνται και εργάζονται στον ελλαδικό χώρο. Αυτή η υποτίμηση αποτελεί έναν κεντρικό κρατικό σχεδιασμό τον οποίο βλέπουμε να τίθεται σε κίνηση τα τελευταία χρόνια στις διάφορες γειτονιές της Αθήνας με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους. Και δυστυχώς, ενώ το δάχτυλο συνεχίζει να δείχνει όλο και πιο επιθετικά την εργασία, η πλειοψηφία της ελληνικής κοινωνίας εξακολουθεί να κοιτάει τον δείκτη μέσα από την τεθλασμένη οπτική του ρατσισμού και του κοινωνικού δαρβινισμού.

Σημειώσεις

1. Το «Τάγμα των Ιπποτών της Μάλτας» είναι τάγμα της ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας με έδρα την Ρώμη. Σήμερα αριθμεί 12 χιλιάδες μέλη, 80 χιλιάδες εθελοντές και 13 χιλιάδες ιατρικό προσωπικό οι οποίοι προσφέρουν σε καθημερινή βάση φροντίδα σε ηλικιωμένους, πρόσφυγες, άπορους, άστεγους, άτομα που πάσχουν από ανίατες ασθένειες κ.α.

2. Εφημερίδα «Μικρός Ρωμηός», Στο αρμένικο Ντουργούτι του 1923, Απρίλιος 2010, φύλλο 160, σελίδες 7-9. Ολόκληρο το αφιέρωμα μπορείτε να δείτε εδώ.

3. «Εδώ ζουν περισσότεροι από 200 Σύριοι. Όλοι δουλεύουν σε οικοδομές. Πληρώνουν για περίπου 30 τ. μ. σε αυτές τις ερειπωμένες πολυκατοικίες, 250-270 ευρώ ενοίκιο. Ζουν 3-6 άτομα σε κάθε μικρό διαμέρισμα», λέει ο Σάλε. Εφημερίδα Ελευθεροτυπία, Οι Άραβες έχουν τη δικιά τους «γωνιά» στη συνοικία, Γεωργία Δάμα, 1 Δεκεμβρίου 2009. Ολόκληρο το άρθρο μπορείτε να το διαβάσετε εδώ.

4. Γιάννης Στεφάνου, Η γειτονιά των μεταναστών του Νέου Κόσμου. Μία ανιχνευτική έρευνα, σελίδα 4. Ολόκληρη την εργασία μπορείτε να τη δείτε εδώ.

5. ο. π., σελίδα 3.

Κράτα το

Κράτα το

Advertisements

Για πες...

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Αρέσει σε %d bloggers: